Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
« Powrót
Portret zbiorowy synów Jana III i Marii Kazimiery; Aleksandra Benedykta, Konstantego Władysława oraz Jana, malarz z kręgu dworu Jana III, po 1685, Fundacja XX. Czartoryskich w Krakowie
Trzej mali chłopcy w ujęciu półfigurowym ubrani są w stroje polskie. Starsi synowie królewscy Aleksander (1677 – 1714) i Konstanty (1680 – 1720) ubrani są w czerwone żupany zapinane na złote guziki i przewiązane tkanymi pasami oraz w narzucone na plecy niebieskie płaszcze-peleryny ze złotą podszewką, związane na piersiach sznurami. Najmłodszy Jan (1682 – 1685) stojący poniżej ubrany jest w biały żupan i pelerynę zarzuconą na ramiona. Widoczne są detale wykończeniowe, które przy stroju narodowym mają duże znaczenie. Tym ważnym detalem jest między innymi złoty sznureczek, którym obszyto wszystkie krawędzie: wzdłuż rozcięcia z zapięciami, wzdłuż stójki, a także obszyto nim mankiety i rozchylające się poły żupana i całe jego dolne brzegi. Oprócz tego, że ten subtelny połyskujący detal pięknie ozdabiał strój, to również zabezpieczał krawędzie tkaniny przed zbyt szybkim przetarciem. Istotnym detalem były również krój i wykończenie mankietu. W połowie XVII w. mankiety są ozdobnie wydłużone i zakrywają fragment dłoni. Ten dekoracyjny element, ze względu na swój kształt nosi nazwę „psie ucho”. Mógł być on różnie wycinany. Mankiety zapinano na takie same guzy co przednią część stroju lub na metalowe haftki. W różny sposób również konstruowano pętelki do przewlekania guzów. Wykonywano je z plecionych lub skręcanych sznureczków, które w różny sposób formowano.
Do wykonania wykrojów żupanów z portretu, może posłużyć jako wzór żupan, trzyletniego chłopca, zmarłego 1683; wydobyty z grobu w kościele p.w. śś. Piotra i Pawła w Tworkowie; repr. za: Anna Drążkowska, Odzież dziecięca w Polsce w XVII i XVIII wieku 2007, s.215
Różne sposoby konstruowania pętelek z plecionych lub skręcanych sznureczków do przewlekania guzów.
Żupan prosimy uszyć wg tabeli wymiarów (do wyboru wersja A, B lub C):
Wersja A
Aleksander – Ubiór prosimy uszyć wg tabeli wymiarów na wiek 9 lat, wzrost 128 cm
Wersja B
Konstanty – Ubiór prosimy uszyć wg tabeli wymiarów na wiek 6 lat, wzrost 116 cm
Wersja C
Jan – Ubiór prosimy uszyć wg tabeli wymiarów na wiek 4 lata, wzrost 104 cm
Warto przeczytać: link, link.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.