Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
Główna Konkurs Moda i obyczaje Ubiory polskie Ubiory obce Tkaniny Słownik Bibliografia Inne
Ubiory obce
Galeria portretów
Ubiory kobiece
Ubiory męskie
Ubiory kobiece w siedemnastowiecznej Europie
Zarys mody francuskiej
Początek wieku ‒ ostatnie lata panowania hiszpańskiej mody
Lata 1620‒1635: Nowa swobodna sylwetka
Lata 1635‒1655: Czas eleganckiego umiaru
Lata 1660‒1685: Splendor dworskiej mody
1685‒1700: Teatr dworskiej mody
Moda hiszpańska
Moda holenderska
Moda w pozostałych krajach zachodniej Europy
Koszule i "chusty białe" - czyli o bieliźnie w XVII wieku
Kształty i sznurówki - dzieje gorsetu w XVII wieku
Ubiór męski w siedemnastowiecznej Europie
Początek wieku- ostatnie lata panowania hiszpańskiej mody
Lata 1620-1645 - nowa swobodna sylwetka
Lata 1650-1675 - czas dworskich ekstrawagancji
Lata 1675-1700 - czas dworskiego munduru
Moda holenderska
Wpływy mody francuskiej i holenderskiej w zachodniej Europie
Ubiory do polowań i jazdy konnej w XVII wieku
Ubiory tureckie w XVII wieku
Lata 1660‒1685: Splendor dworskiej mody
W ciągu mijających lat stroje kobiece przechodziły mniej przeobrażeń niż stroje męskie w tym samym czasie. Sylwetka podlegała raczej subtelnej ewolucji, nie zaś radykalnym przemianom. Zmieniały się detale ‒ wysokość stanu, kształt kołnierza i dekoltu, modne zdobienia, długość trenu, sposób jego upinania. Zmiany zachodziły w sposób płynny, nie skokowy, chociaż jakiś ekstrawagancki dodatek z dnia na dzień potrafił wejść w modę i równie szybko zniknąć. Forma sukni damskiej nie zmieniła się w swych zasadniczych cechach do końca panowania Ludwika XIV – przez cały ten okres noszono nadal dwie suknie: spodnią i wierzchnią. Większa zmiana miała nastąpić dopiero po 1715 roku, wraz z modą na suknie typu deshabillés i na paniers. Jednak, jeśli porówna się stroje kobiece z okresu, kiedy Ludwik XIV rozpoczął samodzielne rządy, z ubiorami z końca wieku, różnica jest doskonale widoczna.
W drugiej połowie wieku stroje damskie, dotąd miękko opadające z sylwetki, zaczynają się powoli usztywniać, pojawia się też coraz więcej ciężkich zdobień, haftów i szamerunków, a stanik i gorset coraz ciaśniej opinają ciało. Pod koniec wieku suknie przybierają sztywne i bardziej monumentalne formy. W tych stopniowo zachodzących zmianach widoczny jest wpływ atmosfery dworu Króla Słońce – moda odzwierciedlała sceniczny, kostiumowy styl życia dworskiego. Święta, zabawy, widowiska stały się swoistym teatrem, gdzie każdy miał do odegrania określoną rolę, a drobiazgowe prawidła etykiety nie pomijały niemal żadnego aspektu życia. Przepych i wystawność dworskich ceremonii podkreślać miały prestiż królewskiej władzy i potęgę Francji, nie były celem same w sobie, lecz narzędziem.
Istotną zmianą, jaką można zauważyć w modzie w początkach panowania Ludwika XIV, był nowy krój kołnierza, który okalał teraz nie szyję, ale dekolt sukni. Kołnierz miał odtąd formę szerokiego pasa koronki, podkreślającego dekolt i ramiona. Dekolt stopniowo powiększany, z czasem zaczął wyglądać tak, jakby suknia zsuwała się z ramion ‒ silnie zaakcentowany został biust, wypchnięty ku górze przez gorset.
Dekolt kokieteryjnie odsłaniał koronkowe obszycia koszuli, której ozdobne rękawy widoczne były spod krótkich rękawków sukni.
Krótkie rękawy także stanowiły modną nowość i przez długie lata pozostać miały w użyciu. Obszywano je falbanką z plisowanej koronki, a wyłaniające się spod nich nieco dłuższe rękawy koszuli również zdobiono koronkami.
Innowacją w modzie było drapowanie sukni ‒ suknię wierzchnią zaczęto upinać z boku i z tyłu specjalnymi agrafkami lub wstążkami i drapować ją na biodrach, a odgarnięte do tyłu fałdy materiału tworzyły niezbyt niedługi tren. Uzyskiwany w ten sposób efekt przywodzić może na myśl znane z XIX wieku tiurniury. Udrapowana suknia podkreślała wąską talię elegantki.
Sylwetka, wcześniej dość masywna, stawała się coraz szczuplejsza, kosztem jednak coraz silniejszego sznurowania gorsetu w talii. Dość długo to usztywniony fiszbinami stanik pełnił funkcję gorsetu, jednak w latach siedemdziesiątych zaczęły powracać wysmuklające i wydłużające kibić gorsety, przeszywane fiszbinami i wzmocnione dodatkowo bryklą, a w latach dziewięćdziesiątych gorsety stały się już powszechnie używanym i niezbędnym elementem garderoby każdej wytwornej damy. Widoczny spod otwartego z przodu stanika sukni wierzchniej przód gorsetu miał formę trójkątną, co dodatkowo optycznie zwężało talię. Bywał bardzo bogato zdobiony, zaczęto też pod koniec wieku używać wymiennej dekoracyjnej wstawki, zakrywającej przód gorsetu – był to tak zwany bawet, który szczególną popularność zyskać miał w XVIII wieku. Spiczasty przód sięgał poniżej talii ‒ linia stanu wciąż się obniżała. Gorset o udoskonalonym kroju przypominał stożek i nie spłaszczał już biustu, ale podnosił piersi do góry – ich wypukłości wyraźnie zaznaczały się ponad jego górną krawędzią.
Od lat sześćdziesiątych modne stało się zdobienie sukni kobiecych obfitą ilością wstążek – kokardy, rozety, pętle ze wstążek stanowiły najmodniejszą ozdobę. Wstążki naszywano z przodu stanika na całej jego długości, zdobiły także rękawy, brzegi sukni, buciki. Do łask powróciła biżuteria i dekorowanie ubiorów klejnotami. Modne były także imitacje kamieni szlachetnych, czyli wykonane z barwionego szkła „diamenty z Temple”, nazwane tak na cześć miejscowości, z której wywodził się ich wynalazca. Imitacja konkurowała zatem z tym, co autentyczne ‒ bardzo dobrze wyraża to ducha epoki; barokowe upodobanie do wszelkich iluzji.
Niezmiennie popularne w ciągu całego XVII wieku były również koronki, bez umiaru stosowane między innymi jako dekoracje mankietów, kołnierzy, brzegów koszul. Popyt na koronki był tak ogromny, że wszelkie zakazy ich używania pozostawały nieskuteczne. Minister Ludwika XIV, Colbert, wybitny zwolennik polityki merkantylistycznej, uświadomił sobie, jak zyskowne dla Francji będzie produkowanie własnych koronek i innych luksusowych artykułów, zamiast ich importowania. Chcąc stworzyć konkurencję dla koronek włoskich i holenderskich, założył w 1665 roku Towarzystwo do Rozwijania Koronkarstwa i sprowadził grupę biegłych koronkarek z Wenecji i Flandrii, aby przekazały tajniki swej sztuki rzemieślnikom francuskim. Francuskie koronki wkrótce z powodzeniem zaczęły konkurować z zagranicznymi, a francuskie jedwabie przewyższyły jakością jedwabie włoskie. Francja przodowała także w badaniach nad barwnikami i w poszukiwaniach sposobów wytwarzania doskonałych kolorystycznie tkanin. Badania te wzbogaciły modę nowymi delikatnymi odcieniami. Ugruntowało to dominującą pozycję Francji w dziedzinie mody.
W latach siedemdziesiątych niezwykłą popularność zyskały pochodzące ze Wschodu drukowane i malowane płótna bawełniane – w modzie były lekkie suknie szyte z cienkich tkanin, drukowanych w barwne pasy czy fantazyjne kwiaty. Malowane płótna stały się tak modne, że dość szybko zaczęto produkować ich imitacje w Europie – styl wschodnich ornamentów silnie oddziałał także na desenie tkanin produkowanych w manufakturach francuskich.
W tym czasie z mody wyszła grzywka, zastąpiona drobnymi loczkami spiętrzonymi nad czołem. Loki przetrwały do późnych lat siedemdziesiątych ‒ przez kilka lat krótkie loczki okalające głowę i sięgające uszu fryzowano za pomocą „setki papilotów, które w nocy są bardzo niewygodne”, jak donosiła w jednym ze swych listów pani de Sévigné. „Dzięki temu uczesaniu kobieta ma głowę małą, okrągłą jak główka kapusty i bez żadnych ozdób po bokach: fryzura jest gładka i puszysta”.
Na ramiona panie nakładały futrzaną etolę, nosząc ją także w chłodnych, źle ogrzanych pomieszczeniach Wersalu. Modę na etole wprowadziła księżna Palatynka, jak nazywano królewską szwagierkę, czyli żonę księcia Filipa Orleańskiego – stare sobole, którymi owijała szyję, z początku były przedmiotem żartów, jednak wkrótce każda dama zapragnęła mieć podobne.
Wychodząc z domu, modnisie nakładały na twarz czarne maseczki – dla zachowania incognito oraz dla ochrony przed chłodem czy złym powietrzem. Ten modny dodatek miał jeszcze jedną dodatkową zaletę – pobudzał wyobraźnię mijanych kawalerów. Spod maseczki i zarzuconego na główkę obszernego kaptura wyłaniała się zalotnie przyozdobiona muszkami twarzyczka.
Tak ubrana i uczesana dama o kibici wymodelowanej sznurówką, z elegancko udrapowaną suknią wyglądała lekko i młodzieńczo – całość stroju podkreślała kokieteryjny urok elegantki z lat sześćdziesiątych czy siedemdziesiątych.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Deklaracja dostępności Wilanów dla Młodych Talentów

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Wilanów dla Młodych Talentów.

  • Data publikacji strony internetowej:
  • Data ostatniej istotnej aktualizacji:

Status pod względem zgodności z ustawą

Strona internetowa jest niezgodna z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej.

Treści niedostępne

  • Brak opisów alternatywnych do treści nietekstowych (np. zdjęć i ilustracji). Brakujące opisy są systematycznie uzupełniane. (1.1.1, A)
  • Treści na stronie nie mają jasnej struktury (nieprawidłowe użycie znaczników semantycznych) (1.3.1, A)
  • Strona jest oparta na tabeli i przez to nie jest zrozumiała dla osób z niepełnosprawnością wzroku (1.3.2, A)
  • Miejscami nie jest zapewniony wystarczający kontrast minimalny. (1.4.3, AA)
  • Przy powiększeniu do 200% tekst źle się wyświetla i w ogóle nie ma możliwości odczytania tekstu po prawej stronie (1.4.4, AA)
  • Jednoznakowych skrótów klawiszowych nie można wyłączyć ani przemapować. (2.1.4, A)
  • Brak możliwości pominięcia pewnych bloków strony. Nie działają skróty klawiaturowe. (2.4.1, A)
  • Tytuł jest identyczny na podstronach i na stronie głównej. (2.4.2, A)
  • Nie wszystkie elementy aktywne są opisane albo nie zawsze opis jest jednoznaczny. (2.4.4, A)
  • Stronę w danym serwisie można zlokalizować tylko za pomocą jednego sposobu. (2.4.5, AA)
  • Brak nagłówków (2.4.6, AA)
  • Brak znacznika lang="pl" (3.1.1, A; 3.1.2, AA)
  • Brak identyfikatorów bądź unikalnych identyfikatorów. (4.1.1, A)

Przygotowanie deklaracji w sprawie dostępności

  • Deklarację sporządzono dnia:
  • Deklarację została ostatnio poddana przeglądowi i aktualizacji dnia:

Deklarację sporządzono na podstawie oceny podmiotu zewnętrznego przeprowadzonej przez Spółdzielnia Socjalna FADO.

Informacje zwrotne i dane kontaktowe

  • Za rozpatrywanie uwag i wniosków odpowiada: Maria Zielińska.
  • E-mail: mzielinska@muzeum-wilanow.pl
  • Telefon: 785905734

Każdy ma prawo:

  • zgłosić uwagi dotyczące dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • zgłosić żądanie zapewnienia dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • wnioskować o udostępnienie niedostępnej informacji w innej alternatywnej formie.

Żądanie musi zawierać:

  • dane kontaktowe osoby zgłaszającej,
  • wskazanie strony lub elementu strony, której dotyczy żądanie,
  • wskazanie dogodnej formy udostępnienia informacji, jeśli żądanie dotyczy udostępnienia w formie alternatywnej informacji niedostępnej.

Rozpatrzenie zgłoszenia powinno nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 dni. Jeśli w tym terminie zapewnienie dostępności albo zapewnienie dostępu w alternatywnej formie nie jest możliwe, powinno nastąpić najdalej w ciągu 2 miesięcy od daty zgłoszenia. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie będzie możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie może tą samą drogą złożyć skargę w sprawie zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej.

Skargi i odwołania

Po wyczerpaniu wskazanej procedury skargę można złożyć również do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dostępność architektoniczna

  • Parking i najbliższy przystanek znajdują się w odległości ok. 300 m od pałacu.
    Z pobliskich przystanków autobusowych oraz parkingu do pałacu prowadzi kilka dróg. Bezpośrednio do muzeum dochodzi się po nierównej nawierzchni, która częściowo składa się z kamieni polnych (tzw. kocie łby), częściowo jest to nawierzchnia HanseGrand. 
  • Ze strony muzeum można pobrać plan pałacu i ogrodów z zaznaczonymi trudnościami oraz udogodnieniami architektonicznymi. Na planie zaznaczone są najwygodniejsze trasy dojścia do pałacu z najbliższych przystanków autobusowych oraz z parkingu.
  • Najdogodniejszym przejściem są pasy z sygnalizacją świetlną znajdujące się przy barze McDonald. Przechodzimy na drugą stronę ulicy, dochodzimy do ogrodzenia, po czym kierujemy się w prawo i cały czas idziemy prosto chodnikiem. Po drodze po lewej stronie mijamy szereg budynków oraz kościół, za którym zaczyna się teren muzeum.
  • Opis dojścia z pętli autobusowej do kasy a następnie do pałacu dostępny jest również w formacie tekstowym oraz jako opis słowny w formacie mp3.
  • Kasa muzeum znajduje się w budynku przy ul. St. Kostki Potockiego. Do środka wchodzi się po schodach. Dla osób z trudnościami w poruszaniu się przed kasą umieszczony jest słupek ze specjalnym przyciskiem. Po naciśnięciu przycisku pracownik kasy zgłosi się do Państwa.
  • Wejście do pałacu dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową znajduje się w prawym skrzydle pałacu (od Sieni Zielonej).
  • Dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich dostępne są parter pałacu oraz park. Muzeum dysponuje rampami rozkładanymi ułatwiającymi wjazd i wyjazd z pałacu oraz poruszanie się po parterze pałacowym. WAŻNE! Ze względu na historyczny charakter miejsca jeszcze nie wszystkie progi zostały usunięte, a długość ramp, jakie możemy zastosować w obecnych warunkach, pozwala na osiągnięcie kąta nachylenia przy wjeździe i wyjeździe wynoszącego 24%. Dlatego osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich proszone są o przyjście do muzeum wraz z osobą towarzyszącą.
  • Uwaga! Ze względu na przejściowe trudności techniczne osoby poruszające się na wózkach elektrycznych czasowo nie mają możliwości wjazdu do pałacu. Niedogodności zostaną jak najszybciej usunięte.
  • Pierwsze piętro pałacu i Sala Uczt oraz poziom -1 nie są dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową, w szczególności poruszających się na wózkach.
  • W każdym pomieszczeniu w pałacu znajduje się krzesło, z którego może skorzystać osoba potrzebująca odpoczynku.
  • W Galerii Północnej, Galerii Południowej oraz w Salonie Malinowym przygotowane zostały dodatkowe miejsca do siedzenia.
  • Toaleta dostosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich znajduje się w Ogrodzie Różanym.
  • Do budynku i wszystkich jego pomieszczeń można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem.
stat