Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
Główna Konkurs Moda i obyczaje Ubiory polskie Ubiory obce Tkaniny Słownik Bibliografia Inne
Ubiory obce
Galeria portretów
Ubiory kobiece
Ubiory męskie
Ubiory kobiece w siedemnastowiecznej Europie
Zarys mody francuskiej
Początek wieku ‒ ostatnie lata panowania hiszpańskiej mody
Lata 1620‒1635: Nowa swobodna sylwetka
Lata 1635‒1655: Czas eleganckiego umiaru
Lata 1660‒1685: Splendor dworskiej mody
1685‒1700: Teatr dworskiej mody
Moda hiszpańska
Moda holenderska
Moda w pozostałych krajach zachodniej Europy
Koszule i "chusty białe" - czyli o bieliźnie w XVII wieku
Kształty i sznurówki - dzieje gorsetu w XVII wieku
Ubiór męski w siedemnastowiecznej Europie
Początek wieku- ostatnie lata panowania hiszpańskiej mody
Lata 1620-1645 - nowa swobodna sylwetka
Lata 1650-1675 - czas dworskich ekstrawagancji
Lata 1675-1700 - czas dworskiego munduru
Moda holenderska
Wpływy mody francuskiej i holenderskiej w zachodniej Europie
Ubiory do polowań i jazdy konnej w XVII wieku
Ubiory tureckie w XVII wieku
Lata 1635‒1655: Czas eleganckiego umiaru
Zmiany w modzie postępowały, stroje stawały się coraz prostsze i wygodniejsze, linia ubiorów damskich nabierała coraz większej miękkości. W latach czterdziestych w modzie zapanowała elegancka prostota. W pełni doszło do głosu zaznaczające się już wcześniej dążenie do uzyskania miękkiej sylwetki o płynnej linii.
Panie w najmodniejszych strojach wyglądały dość masywnie, co nie powinno zaskakiwać – ówczesny ideał urody kobiecej wymagał przecież pulchnej figury, zachwyt budziła bujna kobiecość, znana nam z obrazów Petera Paula Rubensa.
Zrezygnowano ostatecznie z noszenia wałka, modelującego dawniej kształt sukni – pozbawione usztywnień suknie miękko otulały ciało.
Nadal noszono dwie suknie ‒ ciemną wierzchnią i barwną spodnią. Linia stanu obu sukni podniesiona została wysoko, a spódnica opadała w ciężkich fałdach, podkreślając zarys wysuniętego ku przodowi brzucha. Stan zaznaczano tuż pod pachami. Suknia wierzchnia robiła się coraz dłuższa, zapowiadając powrót do mody trenów.
Dekolt stanika powiększył się ‒ w ciągu kolejnych lat będzie osiągał coraz większe rozmiary. Płasko wyłożony, opadający na ramiona batystowy kołnierz sięgał do linii wszycia rękawów, a spinano go na przodzie rozetą ze wstążki. Stanik często kończył się długim klinem z przodu.
Wszyte nisko rękawy mocno marszczono, największą szerokość osiągały nieco powyżej łokcia. Spod nich wyłaniały się rękawy krochmalonej koszuli. Koronkowe mankiety odsłaniały część przedramienia, zatem popularne stały się długie rękawiczki, które w czasach króla Ludwika XIII perfumowano kosztownymi pachnidłami.
Modne stało się przyozdabianie przegubów rąk czarnymi, wąskimi wstążkami, noszonymi zamiast bransolet – miały one podkreślać biel dłoni i ich wdzięczną gestykulację. Nieodzownym atrybutem elegantki był też składany wachlarz z lekkim kościanym stelażem. Do mody weszły także futrzane mufki, w których panie ukrywały dłonie zimą i podczas chłodniejszych dni.
Fryzura przechodziła niespieszną ewolucję. Aż do lat siedemdziesiątych noszono loki, poszerzające zarys głowy, a przybierające różne formy. Loki okalające twarz bywały krótkie lub uzyskiwały kształt długich pukli, sięgających ramion. W latach trzydziestych modne stały się fryzury dość gładko zaczesane, z fryzowanym kosmykiem wypuszczonym z przodu i przewiązanym wstążką ozdobioną klejnotem. Ten dekoracyjny pukiel, nazywany cadenette był szczegółem przyswojonym z mody męskiej – podobny pukiel, wylansowany przez markiza de Cadenet nosili również panowie.
Panie zresztą coraz śmielej inspirowały się męską garderobą. Obok powszechnie noszonego ubioru, składającego się z sukni wierzchniej i spodniej, w latach trzydziestych XVII wieku modna stała się nowa dwuczęściowa suknia, nawiązująca formą do stroju męskiego. Ten całkowicie nowy i bardzo wygodny typ sukni nazywano à la mode. Jej górna część była niemal dosłownym powtórzeniem kroju męskiego kaftana pourpoint. Luźny kaftanik z podwyższonym stanem i rozcinaną baskiną, pozbawiony jakichkolwiek usztywnień, noszono wraz z miękką obfitą spódnicą. Można się tu doszukiwać prapoczątków garsonki. Satyrycy z epoki twierdzili, że tak ubrana kobieta wygląda w górnej połowie jak mężczyzna, w dolnej jak kobieta. Nowy model sukni zyskał uznanie niemal w całej Europie, docierając także do Polski pod uproszczoną nazwą alamoda i jako niezwykle wygodny długo przetrwał w modzie mieszczańskiej.
Skromną w zamyśle alamodę, mimo królewskich edyktów, dworskie elegantki dość prędko zaczęły obszywać zdobieniami z zakazanych koronek i pasmanterii, a proste batystowe mankiety i kołnierze rychło ustąpiły miejsca koronkowym.
Kaftan o kroju przypominającym męski był także używany do jazdy konnej ‒ spódnicę amazonki osłaniały często obszernym fartuchem, a pod spódnicę nakładały obszyte futrem pluderki, dla ochrony przed chłodem. Ważnym elementem stroju jeździeckiego był kapelusz, wzorowany na męskim „muszkieterskim” kapeluszu z szerokim rondem, zdobionym strusim piórem. Co ciekawe, kobiety z wyższych sfer w XVII wieku nie nosiły raczej kapeluszy, w modzie były koronkowe czepeczki – nakrycie głowy z szerszym rondem pojawiało się na damskich główkach tylko podczas konnych przejażdżek.
W podobnym stroju jeździła konno polska królowa Cecylia Renata, żona Władysława IV – ubrana w najmodniejszy francuski kostium jeździecki ukazana została na sztychu autorstwa Willema Hondiusa.
Wychodząc z domu, damy zwykły nakładać płaszcz typu hongreline, niewiele różniący się od płaszcza męskiego, jednak od niego krótszy. Płaszcz w zimowej wersji był podbijany futrem, a latem szyto go na lekkiej podszewce.
Buty przypominały w formie ówczesne buty męskie, choć obcasy butów damskich bywały nieco wyższe. Buciki elegantek, wykonane z jedwabnych, brokatowych czy aksamitnych tkanin lub z miękkiej skórki, zdobiono, podobnie jak obuwie męskie, rozetami z metalowych koronek klockowych i wstążek. Rozety w butach nakładanych na bal dodatkowo przyozdabiano drogimi kamieniami albo ich falsyfikatami. Delikatne buciki, uszyte często z jasnych jedwabi nie przetrwałyby zetknięcia z błotem i kurzem ulicy, a cienka podeszwa nie chroniła przed nierównościami bruku – toteż dla ochrony panie nakładały na buty wysokie patynki. W połowie wieku modne stało się dekorowanie butów damskich wybijanymi na powierzchni skóry ażurowymi motywami. Modne były także buciki z dodatkową płaską podeszwą, łączącą obcas z noskiem – co miało ułatwiać chodzenie po nierównym podłożu.
O przemianach obuwia kobiecego wiemy, niestety, mniej niż o zmianach fasonów butów męskich, gdyż na obrazach, będących głównym źródłem wiedzy o ówczesnej modzie, stopy damskie są najczęściej ukryte.
Skrywane pod sięgającą ziemi suknią pończochy były kolorowe i zdobne haftem. Warto dodać, że krój bielizny pozostawał przez lata niezmienny – prosta koszula oraz kalesonki, dekorowane pasmanterią, do których mocowano pończochy oraz oczywiście krochmalone halki szyte były z płótna lnianego. Bawełnę uważano długo za materiał pośledniego gatunku ‒ zaczęła upowszechniać się wprawdzie pod koniec wieku wśród klas średnich, ale zamożne damy nadal uznawały wyłącznie bieliznę lnianą.
Do lat sześćdziesiątych moda damska zmieniała się tylko w niewielkich szczegółach – zasadnicza linia sylwetki pozostawała bez zmian.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Deklaracja dostępności Wilanów dla Młodych Talentów

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Wilanów dla Młodych Talentów.

  • Data publikacji strony internetowej:
  • Data ostatniej istotnej aktualizacji:

Status pod względem zgodności z ustawą

Strona internetowa jest niezgodna z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej.

Treści niedostępne

  • Brak opisów alternatywnych do treści nietekstowych (np. zdjęć i ilustracji). Brakujące opisy są systematycznie uzupełniane. (1.1.1, A)
  • Treści na stronie nie mają jasnej struktury (nieprawidłowe użycie znaczników semantycznych) (1.3.1, A)
  • Strona jest oparta na tabeli i przez to nie jest zrozumiała dla osób z niepełnosprawnością wzroku (1.3.2, A)
  • Miejscami nie jest zapewniony wystarczający kontrast minimalny. (1.4.3, AA)
  • Przy powiększeniu do 200% tekst źle się wyświetla i w ogóle nie ma możliwości odczytania tekstu po prawej stronie (1.4.4, AA)
  • Jednoznakowych skrótów klawiszowych nie można wyłączyć ani przemapować. (2.1.4, A)
  • Brak możliwości pominięcia pewnych bloków strony. Nie działają skróty klawiaturowe. (2.4.1, A)
  • Tytuł jest identyczny na podstronach i na stronie głównej. (2.4.2, A)
  • Nie wszystkie elementy aktywne są opisane albo nie zawsze opis jest jednoznaczny. (2.4.4, A)
  • Stronę w danym serwisie można zlokalizować tylko za pomocą jednego sposobu. (2.4.5, AA)
  • Brak nagłówków (2.4.6, AA)
  • Brak znacznika lang="pl" (3.1.1, A; 3.1.2, AA)
  • Brak identyfikatorów bądź unikalnych identyfikatorów. (4.1.1, A)

Przygotowanie deklaracji w sprawie dostępności

  • Deklarację sporządzono dnia:
  • Deklarację została ostatnio poddana przeglądowi i aktualizacji dnia:

Deklarację sporządzono na podstawie oceny podmiotu zewnętrznego przeprowadzonej przez Spółdzielnia Socjalna FADO.

Informacje zwrotne i dane kontaktowe

  • Za rozpatrywanie uwag i wniosków odpowiada: Maria Zielińska.
  • E-mail: mzielinska@muzeum-wilanow.pl
  • Telefon: 785905734

Każdy ma prawo:

  • zgłosić uwagi dotyczące dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • zgłosić żądanie zapewnienia dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • wnioskować o udostępnienie niedostępnej informacji w innej alternatywnej formie.

Żądanie musi zawierać:

  • dane kontaktowe osoby zgłaszającej,
  • wskazanie strony lub elementu strony, której dotyczy żądanie,
  • wskazanie dogodnej formy udostępnienia informacji, jeśli żądanie dotyczy udostępnienia w formie alternatywnej informacji niedostępnej.

Rozpatrzenie zgłoszenia powinno nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 dni. Jeśli w tym terminie zapewnienie dostępności albo zapewnienie dostępu w alternatywnej formie nie jest możliwe, powinno nastąpić najdalej w ciągu 2 miesięcy od daty zgłoszenia. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie będzie możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie może tą samą drogą złożyć skargę w sprawie zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej.

Skargi i odwołania

Po wyczerpaniu wskazanej procedury skargę można złożyć również do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dostępność architektoniczna

  • Parking i najbliższy przystanek znajdują się w odległości ok. 300 m od pałacu.
    Z pobliskich przystanków autobusowych oraz parkingu do pałacu prowadzi kilka dróg. Bezpośrednio do muzeum dochodzi się po nierównej nawierzchni, która częściowo składa się z kamieni polnych (tzw. kocie łby), częściowo jest to nawierzchnia HanseGrand. 
  • Ze strony muzeum można pobrać plan pałacu i ogrodów z zaznaczonymi trudnościami oraz udogodnieniami architektonicznymi. Na planie zaznaczone są najwygodniejsze trasy dojścia do pałacu z najbliższych przystanków autobusowych oraz z parkingu.
  • Najdogodniejszym przejściem są pasy z sygnalizacją świetlną znajdujące się przy barze McDonald. Przechodzimy na drugą stronę ulicy, dochodzimy do ogrodzenia, po czym kierujemy się w prawo i cały czas idziemy prosto chodnikiem. Po drodze po lewej stronie mijamy szereg budynków oraz kościół, za którym zaczyna się teren muzeum.
  • Opis dojścia z pętli autobusowej do kasy a następnie do pałacu dostępny jest również w formacie tekstowym oraz jako opis słowny w formacie mp3.
  • Kasa muzeum znajduje się w budynku przy ul. St. Kostki Potockiego. Do środka wchodzi się po schodach. Dla osób z trudnościami w poruszaniu się przed kasą umieszczony jest słupek ze specjalnym przyciskiem. Po naciśnięciu przycisku pracownik kasy zgłosi się do Państwa.
  • Wejście do pałacu dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową znajduje się w prawym skrzydle pałacu (od Sieni Zielonej).
  • Dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich dostępne są parter pałacu oraz park. Muzeum dysponuje rampami rozkładanymi ułatwiającymi wjazd i wyjazd z pałacu oraz poruszanie się po parterze pałacowym. WAŻNE! Ze względu na historyczny charakter miejsca jeszcze nie wszystkie progi zostały usunięte, a długość ramp, jakie możemy zastosować w obecnych warunkach, pozwala na osiągnięcie kąta nachylenia przy wjeździe i wyjeździe wynoszącego 24%. Dlatego osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich proszone są o przyjście do muzeum wraz z osobą towarzyszącą.
  • Uwaga! Ze względu na przejściowe trudności techniczne osoby poruszające się na wózkach elektrycznych czasowo nie mają możliwości wjazdu do pałacu. Niedogodności zostaną jak najszybciej usunięte.
  • Pierwsze piętro pałacu i Sala Uczt oraz poziom -1 nie są dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową, w szczególności poruszających się na wózkach.
  • W każdym pomieszczeniu w pałacu znajduje się krzesło, z którego może skorzystać osoba potrzebująca odpoczynku.
  • W Galerii Północnej, Galerii Południowej oraz w Salonie Malinowym przygotowane zostały dodatkowe miejsca do siedzenia.
  • Toaleta dostosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich znajduje się w Ogrodzie Różanym.
  • Do budynku i wszystkich jego pomieszczeń można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem.
stat