Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
« Powrót
Portret dziewczynki w czerwonej sukience, Józef Pankiewicz, 1897, Muzeum Narodowe w Kielcach
Sportretowana przez Pankiewicza siedmioletnia Józefa Oderfeldówna (1890-1954) przedstawiona została w wizytowej sukience o głębokim czerwonym kolorze, zapewne uszytej z aksamitu. Ubiór ten odzwierciedla powrót w latach 90. XIX wieku do wygodnych, funkcjonalnych strojów dla dzieci. Niekrępujący ruchu, luźny fason nie wymaga usztywnień i stelaża. Nieodcinana w talii sukienka została skrojona z niewielkim kwadratowym karczkiem, do którego doszyta jest mocno przymarszczona prosta dolna część sięgająca za kolano.
Najbardziej wyróżniającym się akcentem są krótkie bufiaste rękawy wszyte w wąski mankiet – najprawdopodobniej wymagają usztywnienia, być może w formie watowanych wkładek (mogą mieć krój zbliżony do płóciennych wewnętrznych rękawków ze zbiorów Metropolitan Museum of Art, link). Zapięcie na guziczki umieszczone jest z tyłu na karczku (podobnie jak na obrazie Stanisława Wyspiańskiego, Śpiący Staś, 1904, link). Jedyną ozdobę stanowi kokarda z tego samego aksamitu umieszczona z przodu przy prawym ramieniu. Być może włosy zasłaniają drugą kokardę – gdyż w tym czasie unikano w ubiorach asymetrii. Niewielkie kokardki znajdują się też przy zapięciu rękawów.
Dziewczynki nosiły wówczas nawet do kolorowych sukienek ciemne (czarne) prążkowane pończochy za kolano i czarne buciki na niewielkim obcasie z krótką cholewką za kostkę, sznurowane lub zapinane na guziczki.
Bielizna składała się z koszulki, niezszytych w kroku pantalonów (link) lub kombinacji oraz zakładanego na wierzch miękkiego białego gorsetu na ramiączkach przeszywanego sznureczkiem (w przypadku starszych dziewczynek usztywnianego na szwach pojedynczymi fiszbinami) i zapinanego z przodu na guziki(link, link) Znajdujące się po bokach na biodrach guziki służyły do przypinania podwiązek („Eaton’s Catalogue”, 1893/1994, nr 26, s. 181, link; „Liliputian Bazar”, 1882, link; link), które przytrzymywały najczęściej ciemne wełniane pończochy. Na pantalony zakładano haleczkę w formie płóciennej spódniczki.
Sukienkę o zbliżonym fasonie, ale w skromniejszej wersji codziennej widzimy na obrazie Olgi Boznańskiej Dziewczynka z chryzantemami z 1894 roku. Jest ona uczyta z cienkiej szarej wełenki, ma mniejsze wycięcie przy szyi, a do nieusztywnianych bufek doszyte wąskie zarękawki.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.