Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
« Powrót
Portret dziecka z niezapominajką, malarz śląski, 2. połowa XVIII wieku (lata 70.-80. XVIII w.), Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Na portrecie przedstawione zostało około roczne dziecko (zapewne chłopiec), które już umie bądź uczy się chodzić. Ubrane jest ono w długą, sięgającą niemal do ziemi, prostą pasiastą sukienkę oraz nałożoną na wierzch sznurówkę i czepeczek ozdobiony kitą z piór.
Zabudowana po szyję sukieneczka z cienkiego jedwabiu w drobne różowe prążki ma prosty, pozbawiony przecięcia w talii fason (pasiasta jedwabna dziecięca sukienka z ok. 1780 roku o zbliżonym fasonie przechowywana jest w Muzeum Narodowym w Warszawie, nr inw. SZT 2526).
U góry jest dopasowana, a dołem rozkloszowana (dolny obwód mógł sięgać nawet dwóch metrów) i najprawdopodobniej ma rozcięcie na plecach od bioder w górę (może być pozbawiona zapięcia lub sznurowania, gdyż utrzymuje ją założony na wierzch gorsecik). Tego typu rozcięcie umieszczone z przodu widzimy w sukieneczce z kolekcji Philadelphia Museum of Arts (link). Wąskie rękawy sięgają za łokieć i są krojone oddzielnie i doszywane (podobny krój rękawów ma dziecięca sukienka ze zbiorów Historisches Museum Basel, link). Wykończone są szerokim, prostym batystowym mankietem, przewiązanym błękitną wstążką. Sukieneczka powinna mieć płócienną podszewkę.
Gorsecik (sznurówka) z sercowatym dekoltem skrojony jest bez tasek z czterech części i najprawdopodobniej na całej powierzchni przefiszbinowny (stosowano również usztywnienie papierem i pakułami, jak w przypadku gorsetu dziecięcego ze zbiorów Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze, link). Ramiączka mogą być dosznurowywane na plecach (takie rozwiązanie widzimy w przypadku gorsecika z Gemeentemuseum Den Haag w Hadze, link), choć niekiedy nie posiadały regulacji i były doszywane z przodu i z tyłu. Sznurówka już po przefiszbinowaniu i zszyciu poszczególnych części pokryta została czerwonym jedwabnym aksamitem. Dolny brzeg i dekolt obszyte są skórką, natomiast ramiączka – czerwoną, zapewne rypsową tasiemką. Może być pozbawiona podszewki, gdyż wywinięte krawędzie zszytych ze sobą części są odwrócone do zewnątrz i ukryte pod aksamitnym pokryciem (zob. również link). Z tyłu przy łopatkach doszyte są długie wąskie taśmy z czerwonego aksamitu do prowadzenia dziecka, tzw. ryzy.
Noszona pod sukienką przez małe dziecko koszulka szyta była z cienkiego lnianego batystu i miała fason zbliżony do koszuli kobiecej. Powinna być poszerzana klinami. Trójkątne kliny wszyte były również pod pachami (zob. zachowany obiekt z kolekcji Museum of Fine Arts Boston, link ).
Czepek, dość szczelnie okalający twarz, skrojony jest zapewne z sześciu klinów. Fason taki mają zachowane w zbiorach Livrustkammaren w Sztokholmie czepeczki księcia Karola Adolfa z 1798 roku (np. link) oraz czepek grobowy wydobyty w kościele p.w. NMP w Kostrzynie nad Odrą (Pracownia Archeologiczna Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, nr. In. 75/K/S). Przy brzegu czepeczek obszyty jest dwoma rodzajami wąskiej i szerokiej koronki klockowej o gęstym wzorze układanej w kontrafałdy – szersze po stronie wewnętrznej i drobniejsze wokół twarzy (przykładowa koronka np. link).
Na linii zszycia koronek naszyta jest błękitna wstążka – gęsto zmarszczona i ułożona w formie wężyka. Swobodnie puszczone końce wstążki zawiązywane są pod brodą. Czepek zdobi egreta z czarnym strusim piórem. Podobnie wykończony czepeczek nosi chłopiec na portrecie Damy z małym dzieckiem autorstwa Johanna Michaela Millitza z 1779 r. (zob. link).
Dopełnienie stroju stanowią trzewiczki na płaskiej podeszwie uszyte z tej samej jedwabnej tkaniny co suknia i wykończone różową lamówką, a na podbiciu spięte klamerką wysadzaną kryształkami. Tego typu dziecięce buciki przechowywane są w kolekcji Muzeum narodowego we Wrocławiu (nr inw. MNWr III-2519 a,b).
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.