Portret rodzinny Jana III,  Henri Gascar, 2 poł. XVII w. ,  Kraków, Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu
« Powrót
Portret dziewczynki z rodziny Schaffgotsch, malarz śląski, ok. 1750, Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Mała, około sześcioletnia dziewczynka przedstawiona została w ciemnoniebieskiej sukience w nieco uproszczony sposób naśladującej suknie dorosłych kobiet, szczególnie popularne na dworach niemieckich, a także w Polsce w latach 30. i 40. XVIII wieku (np. suknia na Portrecie margrabiny Fryderyki Ludwiki von Brandenburg-Ansbach Johanna Christiana Sperlinga sprzed 1746, link). Charakterystyczną cechą tego ubioru, typową również dla osiemnastowiecznych sukienek dziecięcych, jest dopasowany, usztywniany stanik-gorset sznurowany z tyłu i zachodzący szpicem na spódnicę, określany w Polsce mianem kabata. Zbudowany był on z dwóch warstw lnianego płótna przeszytego na fiszbinach i pokrytego jedwabiem. Do niego doszyto lejkowate rękawy do łokcia, zwężające się od wewnętrznej strony. Spódnica, układana po obu stronach w fałdy, przyszyta była do stanika jedynie po bokach i z tyłu, tak że jego szpic swobodnie zachodził na wierzch (rozwiązanie to zastosowano m.in. w kroju sukienki dziecięcej z ok. 1740 roku ze zbiorów Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Przy brzegu spódnicy i rękawów oraz na staniku wokół dekoltu naszyto koronkę naśladującą układ bogatych srebrnych haftów dekorujących suknie dworskie dorosłych kobiet. Ponadto dekolt sukienki otacza przymarszczona falbanka z delikatniejszej koronki. Spod rękawów widoczne są szerokie koronkowe angażanty, doszyte do koszuli. Najprawdopodobniej strój ten pozbawiony jest rogówki, choć dziewczynka może mieć drugą jedwabną spódnicę spodnią.
Do dorosłej kobiety upodabnia portretowaną dziewczynkę również peruczka z drobnych pudrowanych loczków z kilkoma puklami swobodnie opadającymi na ramiona i plecy. Stroju dopełniają jedwabne pantofelki lub mulety ze szpiczastymi noskami na wygiętych kielichowych obcasach, które mogły być zdobione na podbiciu metalową koronką – one również stanowiły zminiaturyzowaną wersję „dorosłego” obuwia.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2015. Wszelkie prawa zastrzeżone.