Stanisław Kostka Potocki, Jacques Louis David, 1781, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Główna Konkurs Sport i rekreacja Moda i obyczaje XVII w. Moda i obyczaje XVIII w. Moda i obyczaje XIX w. Sztuka krawiectwa
Sztuka krawiectwa
Bielizna
Nauka sztuki krawiectwa damskiego
Wykroje
Opracowanie wykroju
Drukowanie
Porównanie wymiarów
Dopasowanie wymiarów
Krojenie
Spódnica
Stanik i suknia
Szycie
Katarzyna Janiszewska
Nauka sztuki krawiectwa damskiego, czyli kompletnego i gustownego robienia sukien przy względzie na zmianę mód w II połowie XIX wieku
W porównaniu z poprzednimi stuleciami wiek XIX stanowi prawdziwą gratkę pod względem liczby dostępnych wykrojów. Coraz więcej wydawano książek krawieckich, coraz częściej pisma oprócz wzorów haftów dodawały także arkusze z wykrojami. Helena Modrzejewska, która szyciem zajmowała się od dziesiątego roku życia, miała dzięki temu ułatwione zadanie. Dodatkowo cechowała ją wrażliwość na piękno, wrodzone poczucie dobrego smaku, poparte dzieciństwem spędzonym w eleganckim Krakowie, oraz niezwykły zmysł obserwacji. Inspiracje do jej sukien łatwo odnaleźć w ówczesnych pismach.
Nasze poszukiwania oryginalnych wykrojów rozpoczniemy od książek krawieckich.
Najpopularniejszym polskim autorem był Ksawery Głodziński, właściciel zakładów nauki kroju w Warszawie, Krakowie, Lwowie, Kijowie i Petersburgu, autor obszernego dzieła o Nauce krojów damskich, które miało kilkanaście wydań i było tłumaczone na język niemiecki, wynalazca własnej metody nauczania kroju sukni damskich. Jego poradniki cieszyły się w Polsce największą popularnością. Książki zagraniczne były także sprowadzane w oryginale z Francji i Niemiec, czasem tłumaczono je na język polski.
Oto przykłady kilku książek w języku polskim:
Juliusz Ascher, Nauka sztuki krawiectwa damskiego*, Warszawa 1850
Jakób Matliński, Krawiectwo damskie, Warszawa 1868
A.G.K., Nauka kroju damskiego, Warszawa 1875
S. Uryna, Metoda kroju damskich ubiorów, Warszawa 1876

* Pełny tytuł brzmi: Nauka sztuki krawiectwa damskiego czyli łatwy sposób nauczenia się w krótkim czasie, bez obcej pomocy brania miary, przykrawania, i w ogólności kompletnego i gustownego robienia wszelkiego rodzaju sukien damskich, przy względzie na zmianę mód, uzasadniony na nowo-wynalezionej i praktycznie doświadczonej metodzie, wypracowany i wydany przez Juliusza Aschera nauczyciela kunsztu krawieckiego, poparty poszytem tablic litografowanych obejmujących 98 figur.
Link do książki w języku niemieckim na stronie: www.marquise.de

Dzięki współpracy z zagranicznymi pismami nasze rodzime periodyki kobiece znacznie poszerzyły działy z modą i robótkami. Do najsłynniejszych przykładów należy polski „Bluszcz”, który był reprintem niemieckiego „Der Bazar”. „Der Bazar” tłumaczony był na wiele języków, korzystał z niego jeden z najsłynniejszych na świecie francuskich magazynów – „La Mode Illustree” oraz fragmentami nowojorski „Harper's Bazar”. Poza „Bluszczem” ukazywały się w Polsce: „Kółko Domowe”, „Tygodnik Mód i Powieści” (we Francji „La Saison”), „Mody Paryskie”, „Świt” (we Francji „Revue de la Mode”) i wiele innych pism. Arkusze z wykrojami były zbliżone do tych, które mamy obecnie. Publikowano też wykroje w formie małych schematów – czasem miały one bardzo dokładne wyliczenia, niczym z książki krawieckiej, czasem był to tylko ogólny zarys formy z podanymi długościami boków, ramienia itp.
„Godey's Lady's Book”
„Peterson's Magazine”
Wykroje z lat 1858–1899: A, B, C

Współcześnie wydaje się wiele książek z wykrojami ubiorów XIX-wiecznych. Są to przedruki z oryginalnych książek krawieckich, np.:
  • COMPLETE GUIDE TO PRACTICAL CUTTING by Edward Minister & Son – reprint z 1853 roku,
  • HANDBOOK OF PRACTICAL CUTTING on the Centre Point System by Louis Devere – reprint z 1866 roku,
  • „KEYSTONE” JACKET AND DRESS CUTTER Chas. Hecklinger – reprint z 1895 roku,
  • LADIES’ TAILOR-MADE GARMENTS opracowany przez S.S. Gordon na podstawie książki z 1909 roku.
  • Niektórzy autorzy zmniejszają wykroje z dużych arkuszy do bardziej poręcznego formatu i publikują je w postaci książek. Szczególnie polecam tu publikacje Frances Grimble. Wykroje w postaci dokładnych schematów z XIX-wiecznych magazynów opracowała także Kristina Harris.

    Kolejna grupa autorów nie wykorzystuje wykrojów ani z dawnych książek, ani z dawnych pism – robią je na podstawie zachowanych ubiorów. Najbardziej znane wśród rekonstruktorów książki opublikowały dwie panie: Janet Arnold (4 tomy) i Norah Waugh (stroje damskie, męskie oraz gorsety).
Polecane książki:
http://www.longago.com/bookstore.html Polecane wykroje:
Tidens Toj – muzeum, które opracowało wykroje części eksponatów
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2020. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat