Synowie króla Jana Sobieskiego: Aleksander, Konstanty i Jan, artysta nieokreślony, 1685, Muzeum Narodowe w Krakowie
Główna Konkurs Dziecko Ubiory dziecięce Moda XVII w. Moda XVIII w. Moda XIX w. Tkaniny Rekonstrukcje Inne
Moda XVIII w.
Moda rokokowa
Styl życia
Higiena i kosmetyka rokoka
Robe à la française
Bawety
Sznurówka
Rogówka
Wykwintne koronki
Angażanty
Koronki
Fichu
Akcesoria mody damskiej
Fryzury i nakrycia głowy
Biżuteria
Wachlarze
Rękawiczki
Torebki
Pantofelki i pończochy
Garderoba damska
Ubiór codzienny
Dezabil
Caraco
Robe à la polonaise
Robe à la anglaise
Szustokory
Habit à la française
Hafty i guziki
Fraki
Akcesoria mody męskiej
Fryzury i nakrycia głowy
Wykwintne koronki
Kamizelki
Culotte
Pończochy i pantofle
Garderoba męska
Robe de chambre
Moda sportowa w XVIII wieku
Sznurówka
Ewa Orlińska-Mianowska
Sznurówka czyli kaftanik kobiecy do sznurowania, rogami i żelazkami przekładany, męczono je tym sposobem od dzieciństwa, co zdrowiu nader było szkodliwe. Sznurowadłem czyli sznureczkami na krzyż od ramion aż do końca stanu je ściskano. Jednak panie chętnie poddawały się niewygodzie, bo gorset podkreślał „talię, czyli stan, i gors, czyli piersi, dwie pokusy najmocniejsze.
Ł. Gołębiowski
Przez cały XVIII wiek kobiecą sylwetkę kształtowały niewidoczne części garderoby: gorset czyli sznurówka i rogówka czyli szeroka spódnica-stelaż. W epoce rokoka górna część gorsetu została obniżona na tyle, by wyraźnie eksponować biust. Nie ukrywano go starannie za stanikiem, ale raczej wypychano do góry i ledwie okrywano delikatną koronką ozdabiającą dekolt sukni. Aby uwypuklić biust w konstrukcję gorsetu wsuwano cienkie, płaskie listewki wykonane z rogowej płytki podniebienia wieloryba, usztywniały one sylwetkę kobiety, nadawały jej smukłość i charakterystyczną linię. Dla zabezpieczenia przed rozerwaniem spowodowanym naprężeniem tkaniny brzegi sznurówki u góry lub u dołu obszywano cienką skórką.
Damskie ubiory XVIII-wieczne zaskakują kontrastowym połączeniem pięknej, delikatnej jedwabnej tkaniny i szarej, tkanej grubo płóciennej podszewki, która stanowiła konstrukcję dla całej sukni. Użycie takiego materiału dyktowały względy praktyczne, podszewka stanika stanowiła konstrukcję, która musiała wytrzymać naprężenia wywołane przez skrępowanie gorsetem ciała. W takim pancerzu możliwości ruchu były ograniczone. Ubiór zmuszał więc do oszczędnych, powściągliwych gestów. Taki teatr gestów, dystyngowany sposób poruszania się był podyktowany nie tylko zwyczajem i galanterią, ale w dużej mierze konstrukcją ubioru.
Sznurówka sukni francuskiej, 1764
Stanik sukni Anny Karwowskiej usztywniony jest aż dwudziestoma dwoma fiszbinami. Fiszbiny wystają kilka centymetrów poza długość gorsetu, tworząc ażurową konstrukcję pod spódnicą. Suknia jest sznurowana z przodu i z tyłu pod plisami, przez co stanik ściślej przylega do ciała.
Połowa gorsecika, XVIII w.
Pod usztywnionym fiszbinami i sznurowanym stanikiem sukni, kobiety nosiły dodatkowo sznurówkę. Sznurówki szyto z szarego lub białego płótna i usztywniano fiszbinami. Prezentowana tu połowa gorsecika była wiązana zarówno z przodu, jak i z tyłu. Dolny brzeg gorsecika zdobią zachodzące na siebie, trapezowate „taski”. Uszyty jest z cienkiego, białego płócienka pokrytego białym haftem, który był niezwykle popularny w osiemnastowiecznej Saksonii.
Gorset, XVIII,, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, fot. A. Podstawka
W XVIII wieku konstrukcja gorsetu została udoskonalona. Fiszbiny na bokach układano wachlarzowo, zgodnie z kierunkiem szwów bocznych, co ułatwiało wymodelowanie tułowia w idealny stożek. Półkoliście wycięte nad biodrami boki gorsetu są porozcinane w patki.
Gorset, 2 poł. XVIII w.
Gorset był nie tylko usztywniany gęsto wszytymi fiszbinami, ale z przodu jego głęboki dekolt mógł być wymodelowany i usztywniony przy pomocy drutu obszytego skórką. Na biodrach rozcięte sztywne patki. Po bokach u dołu przyszywano wałeczki dla skrócenia stanu i poszerzenia bioder oraz paski z irchy służące oparciu sukni.
Produkcją tak skomplikowanych części garderoby zajmowali się głównie mężczyźni. Cech krawców, ściśle regulował ich zadania i role. Krawcy wykonywali damskie gorsety, do wszywania fiszbinów w sztywny materiał trzeba było silnej męskiej ręki.
Im bardziej kształt opiętego gorsetem tułowia zbliżał się do idealnego stożka tym wyższy sygnalizował status społeczny właścicielki, pod warunkiem, że nosiła ten pancerz ze swobodą i gracją, nabytą dzięki wdrożeniu do takiego ubioru od dzieciństwa.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2018. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat