Synowie króla Jana Sobieskiego: Aleksander, Konstanty i Jan, artysta nieokreślony, 1685, Muzeum Narodowe w Krakowie
Główna Konkurs Dziecko Ubiory dziecięce Moda XVII w. Moda XVIII w. Moda XIX w. Tkaniny Rekonstrukcje Inne
Moda XVIII w.
Moda rokokowa
Styl życia
Higiena i kosmetyka rokoka
Robe à la française
Bawety
Sznurówka
Rogówka
Wykwintne koronki
Angażanty
Koronki
Fichu
Akcesoria mody damskiej
Fryzury i nakrycia głowy
Biżuteria
Wachlarze
Rękawiczki
Torebki
Pantofelki i pończochy
Garderoba damska
Ubiór codzienny
Dezabil
Caraco
Robe à la polonaise
Robe à la anglaise
Szustokory
Habit à la française
Hafty i guziki
Fraki
Akcesoria mody męskiej
Fryzury i nakrycia głowy
Wykwintne koronki
Kamizelki
Culotte
Pończochy i pantofle
Garderoba męska
Robe de chambre
Moda sportowa w XVIII wieku
Robe à la française
Ewa Orlińska-Mianowska
[Eligiusz] Prażmowski [...] ożenił się z młodą, bogatą dziedziczką Wybranowską [...] Dziewica ta, przez bardzo zacnego ojca przyzwoicie wychowana, stała się prawdziwą męczennicą kapryśnego i dziwacznego modnisia i całe życie nią była w domu i za domem. Nie dozwolił jej się ubierać nawet według jej woli, lecz sam ją ubierał; sprowadzał jej nie tylko suknie, stroje, trzewiki z Paryża, ale szczególnie a’la Pompadour, w które ją sam wciskał i sznurował tak mocno i ściśle, że jej piersi prawie pod brodę dochodziły, a stan musiał być tak cienki, że go piędzią można było objąć; trzewiki na wysokich korkach tak ciasne, że dziwić się trzeba było, jeżeli bez bólu ruszyć stopą mogła. Prócz tego kazał jej, chociaż była świeżą, bielić twarz blejwajsem, malować różem tak, aby znać było proszek na twarzy, brwi czernić i twarz pstrzyć muszkami i jak moda kazała, rogówki nosić.
K. Koźmian
W połowie XVIII w. noszono suknie dwuczęściowe, składające się z sukni wierzchniej i spódnicy spodniej. Spódnicę spodnią zazwyczaj krótszą od sukni wierzchniej noszono na stelażu, który zależnie od panującej w danym momencie mody, nadawał jej pożądany kształt. W latach 30. XVIII w. był on owalny, a jego średnica sięgała nawet trzech metrów. Mocno rozszerzone na boki, spłaszczone z przodu i z tyłu, suknie nazywano łokciowymi. Usztywniający stelaż podzielono wówczas na dwie części, które umieszczano na wysokości bioder i mocowano w talii. Szeroka suknia opierała się początkowo na spódnicy z impregnowanego płótna, usztywnionej pięcioma listwami z fiszbinu. Jej kształt przypominał odwrócony koszyk, stąd francuska nazwa panier. Określano nią także stelaż obszyty płótnem, noszony pod spódnicą dla nadania jej odpowiedniego kształtu. W Polsce ze względu na fiszbinowe usztywnienie suknie rozpięte na panier nazywano rogówkami. Na spódnicy noszono suknię wierzchnią, z dopasowanym stanikiem i trenem, tzw. manteau, spływającym od linii ramion do ziemi. Ten typ sukni nazywany jest robe à la française. Otwarta z przodu suknia ukazywała spódnicę spodnią, która często była bogato zdobiona haftem czy naszyciami z koronki. Sznurowanie z przodu stanika zasłaniała trójkątna wstawka, tzw. bawet. Był on często bogato dekorowany, np. drabinką ze wstążek, które po zawiązaniu tworzyły kokardy. Za każdym razem musiał być przypinany do sukni szpilkami, więc założenie stroju zajmowało dużo czasu. Robe à la française - suknia w stylu francuskim, uznawana była za ceremonialny strój dworski aż do czasów wielkiej rewolucji francuskiej.
Robe à la française, 1764
Ze względu na kształt rogówki bardzo rozszerzonej na boki i sięgającej pod łokcie - odmianę tę nazywano łokciową. Suknia, uszyta z różowego jedwabiu w kolorowe bukieciki kwiatów wśród wijących się, srebrnych wstęg. Naszyta na przód srebrna koronka wije się podobnym duktem jak srebrne wstęgi we wzorze jedwabnej tkaniny, z której uszyto ubiór. Metalowa koronka stanowi tu wykończenie rękawów, ozdobę fartuszka i pokrycie bawetu. Pod suknią wierzchnią zamiast spódnicy widoczny jest fartuszek, uszyty z tej samej tkaniny co suknia i dekorowany bardzo szeroką falbaną ze srebrnej koronki. W sukniach francuskich, zwłaszcza w szerokich rogówkach, tył spódnicy spodniej, który osłaniała suknia wierzchnia, szyto często dla oszczędności z nieco gorszej tkaniny lub też krojono tylko fartuszek, wiązany z tyłu pod fałdami płaszcza. U góry wąski o szerokości równej połowie talii, na dole szeroki zachodzi pod fałdy sukni. Tak bogatą dekorację miały suknie przeznaczone na ważne uroczystości dworskie. Ta należała do generałowej Anny Karwowskiej, która wystąpiła w niej na koronacji Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 r.
Suknia uszyta jest z ośmiu brytów tkaniny, poczwórne plisowane fałdy z tyłu zachowywały całą szerokość warsztatową tkaniny, cięcia i pasowanie były tylko z przodu stanika. Bardzo szeroki tren, zajmujący całą szerokość pleców, jest charakterystyczny dla ubiorów z połowy wieku. W następnych dekadach plisy manteau były węższe.
Rękawy sukni zakończone są podwójnymi wolantami - falbanami wykrojonymi z tej samej tkaniny co suknia. Brzegi wolantów i miejsce ich wszycia także obszyte są metalową koronką. Pod wolantami doszywano zwykle koronkowe, szerokie angażanty – zapewne jedyny dawniej prany element ubioru.
Robe à la française, lata 80. XVIII w.
Suknia jasnoróżowa w drobne bukieciki kwiatowe na tle różowych i kremowych pasów. Góra to otwarte z przodu manteau, z podwójną wąską plisą z tyłu, przechodzącą w długi tren. Stanik ze sznurówką. Sznurowanie z przodu stanika ukryte pod zakładką. Dekolt duży, półokrągły. Rękawy długości trzy czwarte, wszywane, wąskie, zakończone riuszką z koronki blondynowej. Spódnica wierzchnia do podnoszenia na taśmach. Spódnica spodnia uszyta z sześciu brytów, z przodu gładka, z tyłu marszczona, na dole dekorowana falbaną z blondynowej koronki. Riuszka z koronki dekoruje brzegi wierzchniej spódnicy.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2018. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat