Stanisław Kostka Potocki, Jacques Louis David, 1781, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Główna Konkurs Sport i rekreacja Moda i obyczaje XVII w. Moda i obyczaje XVIII w. Moda i obyczaje XIX w. Sztuka krawiectwa
Moda i obyczaje XIX w.
Moda damska XIX w.
Moda męska XIX w.
Ludwik Bierkowski
Początki nauczania gimnastyki
Słowo o Ludwiku Bierkowskim
Książeczka
Słowo o Ludwiku Bierkowskim
Kim był? - Urodził się dnia 16.VIII.1801 roku w Poznaniu, jako syn Michała i Marii z Jabłońskich. Początkowo, zgodnie z panującym podówczas zwyczajem uczył się w domu, później w poznańskim gimnazjum, które ukończył w 1818 roku, a następnie zgodnie z wolą rodziców rozpoczął studia agronomiczne w Akademii Rolniczej w Moeling pod Belinem jednak szybko, w grudniu 1821 roku przeniósł się na fakultet medyczny Uniwersytetu Berlińskiego. W celu pokrycia kosztów edukacji uzyskał stypendium hrabiego Tytusa Działyńskiego. Będąc niezwykle uzdolniony manualnie zdecydował się na studia w kierunku chirurgii. Już w czasie trzeciego roku studiów rozpoczął pracę nad atlasem anatomicznym układu naczyniowego człowieka z doskonałymi planszami litografowanymi w kolorze techniką wprowadzoną w 1826 roku przez Aloisa Senefeldera. Rysunki do nich wykonywał własnoręcznie z pedantyczną dokładnością. Było to dzieło dwujęzyczne: niemiecko-łacińskie, zaś sześć spośród plansz, było specjalnie składanych i miało blisko 1.5 m. długości. Po pierwszym sukcesie wydawniczym zdecydował się na opracowanie atlasu anatomii topograficznej dla chirurgów. Swoje dalsze kształcenie ukierunkował również w tym kierunku i rozpoczął studia m. in. u Christopha Wilhelma Hufelanda, Karla Ferdinanda Graefego oraz Johanna Nepomucena Rusta, którzy również popierali jego projekt. Atlas ukazał się w Berlinie w 1827 roku, jako dwutomowa monografia. Po ukończeniu w 1825 roku zajęć przewidzianych programem studiów Ludwik Bierkowski natychmiast zdał przepisane egzaminy. Po dwuletnim okresie dalszej pracy i zdobywania wiedzy pod okiem Karla Ferdinanda Graefego odbył podróż naukową po Europie odwiedzając m. in. Halle, Getyngę, Heidelberg, Monachium oraz Wrocław. Józef Bieliński wspomina także o jego podróży naukowej do Francji, gdzie nawiązał kontakty m. in. z wybitnych chirurgów Jacquesem Lisfrac. Dnia 2. II. 1828 roku uzyskał stopień doktora filozofii w Jenie, zaś po roku dnia 19. V. 1829 roku – doktorat medycyny i chirurgii w Lipsku na podstawie dysertacji „Moschi historiam naturalem et medicam”. Chcąc uzyskać prawo wykonywania zawodu na terenie cesarstwa rosyjskiego jesienią 1830 roku zdał również egzamin w Wilnie w celu dopełnienia formalności niezbędnych w tym kierunku i uzyskał „…patent na medyka, chirurga i operatora…”. Przez krótki okres czasu przebywał w Warszawie, gdzie również uzyskał potwierdzenie prawa wykonywania zawodu, a następnie udał się do Krakowa, gdzie objął katedrę chirurgii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jednak wczesną wiosną 1831 roku znów przybył do Warszawy na pomoc rannym i chorym w czasie wojny polsko-rosyjskiej. Pracował, jako lekarz w szpitalu mieszczącym się w koszarach Gwardii Koronnej na Żoliborzu. Towarzyszyła mu grupa studentów, którzy pracowali pod jego nadzorem. Za swoją działalność został odznaczony krzyżem Virtuti Militari.
Po powrocie do Krakowa, początkowo zmagał się z epidemią cholery, tworząc dla chorych specjalny izolowany szpital w obrębie Wawelu, a następnie zajął się reformowaniem katedry chirurgii, powiększył klinikę oraz przeprowadził niezbędne prace remontowe. Dla celów dydaktycznych stworzył specjalny gabinet anatomopatologiczny, w którym zgromadził bogatą kolekcję eksponatów. W celu pomocy najuboższym mieszkańcom Krakowa i okolic stworzył ambulatorium, gdzie konsultacje udzielane były bezpłatnie.
Interesował się rozwojem chirurgii i wprowadzaniem nowych technik w medycynie, stąd jako pierwszy przeprowadził w Polsce operację w znieczuleniu eterowym.
Zmarł na raka wątroby 27. IV. 1860 roku do ostatnich chwil pracując czynnie naukowo i konsultując pacjentów w szpitalu.
Zajmując się dydaktyką i prowadząc praktykę lekarską nie zaniedbał ożywionej działalności pisarskiej. Był redaktorem pierwszego ukazującego się w Krakowie czasopisma medycznego „Rocznika Obejmującego Zdanie Sprawy z Czynności Kliniki Chirurgicznej” oraz całego szeregu doniesień kazuistycznych jak również podręczników, a także prac naukowych.
Ludwik Bierkowski będąc doskonałym dydaktykiem zdawał sobie sprawę z tego jak istotną rolę odgrywa zachowanie równowagi pomiędzy wiedzą ogólną, czy nawet akademicką, a właściwym rozwojem fizycznym. Jej brak odbija się, bowiem negatywnie na rozwoju społeczeństwa. Działania, jakie podejmował w tym kierunku początkowo koncentrowały się na zachętach do wycieczek krajoznawczych oraz wypraw w mało jeszcze poznane pod względem walorów turystyczno-krajoznawczych Tatry. Ślad po tym pozostał w archiwum tematycznym Zofii i Witolda Paryskich, gdzie wśród innych materiałów źródłowych gromadzonych przez Ośrodek Dokumentacji Tatrzańskiej Tatrzańskiego Parku Narodowego znajduje się portret Ludwika Bierkowskiego z odpowiednimi adnotacjami na odwrocie. Współpracował również z działającym od 1817 roku prototypem studium wychowania fizycznego przy uniwersytecie gdzie prowadzono lekcje szermierki, tańca oraz pływania. Dla potrzeb studentów, przypuszczalnie własnym kosztem, reaktywował kurs szermierki zawieszony po roku 1826.
Jednak najpełniejszy wyraz dał swoim ideom w pracy zatytułowanej „Kilka słów o ważności, potrzebie i użytku gimnastyki”, jaka ukazała się drukiem w 1837 roku.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2020. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat