Stanisław Kostka Potocki, Jacques Louis David, 1781, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Główna Konkurs Sport i rekreacja Moda i obyczaje XVII w. Moda i obyczaje XVIII w. Moda i obyczaje XIX w. Sztuka krawiectwa
Sport i rekreacja
Ubiory do polowań i jazdy konnej w XVII w.
Ubiory sportowe w XVIII w.
Sprawdź się!
Ubiory sportowe w XIX w.
Automobiliści
W goglach i prochowcu
Płaszcz duster i gogle
Modni automobiliści
Artyści a strój automobilowy
Wyścigi i rajdy
Cykliści
Panowie w pończochach
O amazonkach
Golfiści
Zielona kamizelka
Czerwony frak
Dobry styl
Raj bez Ewy
"Ikona" mody golfowej
Knickerbockers dla kobiet
Kobiecości na polach golfowych
Jeźdźcy
Dandysi na koniach
Romantyczne lwice w cylinderkach
Smukła nóżka w bryczesach
Kąpielownicy
Dawni kąpielownicy i ich stroje
Kabiny i maszyny kąpielowe
Gorsety kąpielowe
Po I wojnie światowej
Krokieciści
Czerwony żakiecik
Krokiet
Kurtka Garibaldiego
Winslow Homer
II turniura
Ostatnie dobre lata
Łyżwiarze
Szkockie kratki i kożuszki
Dawni łyżwiarze
Ponętna nóżka
Gwiazdy łyżwiarstwa
Myśliwi
Od czerwonego rajtroka do marynarki norfoldzkiej
Czerwone kurtki
Bertie i jego marynarka
Szermierze
Tenisiści
Pokaz mody na korcie
Królewska gra
Wamsy, kamizelki, domowe czapki
Tenis ziemny
W gorsecie i tiurniurze na korcie
Wiktoriańskie damy
Wygodne stroje męskie
Biały sport
Walka o wygodę
Lata szalone, lata złote
Nowy styl, nowa sylwetka
Bogini kortu
Bitwa o szorty
Pończochy
Walka o wygodę na korcie
W ciągu kolejnych dziesięcioleci stroje tenisowe i ogólnie sportowe, zwłaszcza damskie przechodzą powolną ewolucję – stają się coraz wygodniejsze i coraz bardziej dostosowane do uprawiania sportu. Początkowo podlegały ściśle rygorom panującej mody, jednak z czasem to moda zaczęła inspirować się sportowym stylem. Innowacje i fasony wprowadzane na potrzeby aktywności fizycznej zaczęły przenikać do codziennej mody. To między innymi rozwój sportu – w tym fascynacja tenisem – wymusiła uproszczenie stroju kobiecego.
Ogromny wpływ na zmianę charakteru strojów tenisowych miały same zawodniczki, które owładnięte pasją sportowej rywalizacji, by ją realizować – i wygrywać w turniejach, przełamywały kolejne bariery konwenansów. Moda podążała za nimi.
Taką rewolucjonistką w dziedzinie ubioru była Maud Watson – pierwsza kobieta, która w 1884 r. zdobyła tytuł mistrzyni turnieju wimbledońskiego. Ona to po raz pierwszy odważyła się publicznie wystąpić podczas turnieju w spódnicy sięgającej zaledwie do kostek! Jej strój, biały dwuczęściowy kostium z tiurniurą, uzupełniał sportowy kapelusz canotier (zamiast noszonych wcześniej niepraktycznych kapeluszy z kwiatami i wstążkami.) Oczywiście trend został natychmiast podchwycony przez inne tenisistki. Skrócono suknie, a zgrabne kanotiery stały się ulubionym nakryciem głowy podczas gry.
Niezwykłą postacią była nastoletnia Lottie Dod, która wygrała na Wimbledonie w 1887 r. Porzuciła statyczny styl gry, wprowadzając więcej dynamizmu na kort. pokazała, że kobiety mogą biegać! Było to możliwe, gdyż jako nastolatka, miała prawo wystąpić w dziewczęcej sukience sięgającej łydki. Oczywiście dorosłe kobiety nie mogły jej w tym naśladować – aż do I wojny światowej obowiązywała spódnica do kostek. Jednak przyjęła się bardziej dynamiczna gra oraz sportowa czapeczka, w której wystąpiła Lottie. „Jak kobiety mogą nawet marzyć o dobrej grze, gdy ich suknie pętają swobodne poruszenia całego ciała? W wielu przypadkach samo oddychanie rodzi trudności.” - pisała Lottie, domagając się wprowadzenia wygodniejszych damskich strojów tenisowych.
Stroje do tenisa posiadały coraz mniej zbędnych ozdobników – skromny komplet, składający się z białej bluzki i białej długiej spódnicy stał się obowiązującym przez kilkadziesiąt lat kostiumem tenisowym.
Kostiumy te szyto najczęściej z przewiewnej białej piki bawełnianej – ten materiał popularny był w modzie tenisowej przez lata - przewiewny, ładnie układający się na sylwetce, szybko schnący po praniu. Oczywiście krój bluzki i spódnicy odzwierciedlał modne trendy, jednak starano się osiągnąć w miarę możności jak największą prostotę.
By zrozumieć szczegóły i estetykę strojów tenisowych w poszczególnych latach, trzeba analizować je na tle zmieniającej się mody, która kształtuje ich formę. W latach 90. XIX w. następuje kolejna zmiana sylwetki damskiego stroju- wymuszona właśnie dążeniem do większej swobody ruchu – pętające nogi spódnice z tiurniurą zniknęły, zastąpione przez pozbawiona usztywnień i stelaży spódnicę o formie dzwonu, wygodniejszą do uprawiania sportu. Popularność zyskały na krótko ogromne baloniaste rękawy à gigot (toteż tenisowe białe bluzki z tego okresu również miały często podobne rękawy). Do mody sportowej weszły zapożyczone z męskiej szafy żakiety (patrz kostium tenisowy z około 1890 r. przechowywany w Instytucie Mody w Kioto.) W ostatnich latach XIX w, w okresie tryumfu stylu Art Noveau, gdy w sztuce i architekturze królowały wijące się linie i motywy wyginających się miękko się roślin, najmodniejsza stała się sylwetka w kształcie litery S. Niezwykle wąską talię podkreślał specjalny gorset, być może najsilniej modelujący ciało kobiece w historii. Uwypuklano jednocześnie biust i pośladki, stanik opadał z przodu w obfitych fałdach, co nazywano „odwłokiem osy”. W takim stroju kobiety wkroczyły w wiek XX. Bluzki przypominające odwłok osy noszono oczywiście także do gry w tenisa.
W ciągu owych lat kobiety nadal usiłowały wywalczyć sobie nieco swobody i wygody na korcie.
Na początku XX w. nastąpiły trzy najważniejsze, wręcz rewolucyjne zmiany: uwolniono ramiona tenisistek z długich (i często przesadnie szerokich) rękawów, zaczęto coraz śmielej eksperymentować z konstrukcją i materiałem gorsetów, dążąc do stworzenia gorsetu wygodnego do uprawiania sportu, oraz zaczęto skracać spódnice.
Prawdziwy skandal wywołała w 1905 r. Amerykanka May Sutton, pierwsza kobieta spoza Wysp Brytyjskich, która zwyciężyła na turnieju w Wimbledonie. Dosłownie zaszokowała ona publiczność, ukazując się w bluzce z podwiniętymi rękawami (już to było wystarczająco odważne) i – co gorsza – w prostego kroju spódnicy odsłaniającej połowę łydki. Nogi, choć obleczone w pończochy, nie mogły być pokazywane. Ileż dyskusji to wywołało! Sędziowie debatowali, czy dopuścić May Sutton do gry, ostatecznie łaskawie zezwolono jej na występ podczas turnieju – ale pod warunkiem, że nałoży dłuższą spódnicę. Podwinięte lub lekko skrócone rękawy – mimo kontrowersji – przyjęły się w modzie tenisowej.
Szczególnym utrapieniem podczas uprawiania sportu były gorsety, w ostatnim dziesięcioleciu XIX w obowiązkowe dla każdej kobiety – nosiły je nawet robotnice fabryczne. Utrudniały ruch i oddychanie - nie pozwalały zrobić głębszego wdechu. Elizabeth Ryan, zawodniczka z przełomu XIX i XX w. wspominała, że po zawziętej grze gorsety bywały nawet zakrwawione! Podobno w damskich szatniach na Wimbledonie, gdzie kobiety odpoczywały i przebierały się podczas turniejów, rozpinanie i zmienianie zakrwawionych przepoconych gorsetów był to nierzadki widok. Pod koniec XIX w. zaczęły upowszechniać się miękkie gorsety z mniejszą ilością usztywniających elementów, zaprojektowane specjalnie do sportowej aktywności. Dobrym przykładem jest sportowy gorset z lat 90. XIX w, przechowywany w zbiorach Victoria & Albert Museum w Londynie. Jest on wykonany z cieniutkiej, przewiewnej, bawełnianej siateczki, niczym nie podszytej, usztywniony fiszbinami i stalkami. (LINK)
Przewiewna siateczka pozwalająca skórze oddychać nazywana była Aertex i do dziś występuje w odzieży sportowej. Próbowano wprowadzić zdrowsze, modelujące sylwetkę i podtrzymujące biust zamienniki gorsetów. W 1898 r. w gazecie New York Times pisano że „sztywny gorset czyni grę niemal niemożliwą, ale mały francuski gorset (French corset), który nie jest niczym więcej, niż przepaską dookoła talii, daje doskonałą swobodę.”
Około 1910 sinusoidalna linia kobiecej sylwetki, z podkreśloną talią i zaakcentowanymi biodrami i pośladkami staje się passé. Do głosu dochodzi stylistyka Art Déco. Pojawiają się suknie wąskie, z podwyższoną talią – spódnice są na tyle wąskie, że wymagają u dołu rozcięć, plis i ukrytych w szwach gumek. Owe suknie, nawiązujące do mody Dyrektoriatu i I Cesarstwa lansował słynny kreator mody owych lat, „człowiek, który ubierał epokę” - Paul Poiret. Suknie Poireta mogły być noszone bez gorsetu! Od 1912 r. zaczęły, obok zreformowanych gorsetów, powoli upowszechniać się coraz doskonalsze w konstrukcji biustonosze.
W modzie tenisowej trwa powolne i nieustępliwe skracanie spódnic. Wąska linia sylwetki, bluzka z dekoltem w kształcie kwadratu (modny był też kształt litery V), bez kołnierza, rękawki sięgające zaledwie łokcia, oraz prosta spódnica do połowy łydki (!) – taki kostium tenisowy lansowany jest przez Harper’s Bazaar w 1912 r. Kończy się Belle Époque. I wojna światowa zmieni oblicze świata, warunki życia, przedefiniuje rolę kobiet w społeczeństwie – a co za tym idzie i modę.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2020. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Deklaracja dostępności Wilanów dla Młodych Talentów

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Wilanów dla Młodych Talentów.

  • Data publikacji strony internetowej:
  • Data ostatniej istotnej aktualizacji:

Status pod względem zgodności z ustawą

Strona internetowa jest niezgodna z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej.

Treści niedostępne

  • Brak opisów alternatywnych do treści nietekstowych (np. zdjęć i ilustracji). Brakujące opisy są systematycznie uzupełniane. (1.1.1, A)
  • Treści na stronie nie mają jasnej struktury (nieprawidłowe użycie znaczników semantycznych) (1.3.1, A)
  • Strona jest oparta na tabeli i przez to nie jest zrozumiała dla osób z niepełnosprawnością wzroku (1.3.2, A)
  • Miejscami nie jest zapewniony wystarczający kontrast minimalny. (1.4.3, AA)
  • Przy powiększeniu do 200% tekst źle się wyświetla i w ogóle nie ma możliwości odczytania tekstu po prawej stronie (1.4.4, AA)
  • Jednoznakowych skrótów klawiszowych nie można wyłączyć ani przemapować. (2.1.4, A)
  • Brak możliwości pominięcia pewnych bloków strony. Nie działają skróty klawiaturowe. (2.4.1, A)
  • Tytuł jest identyczny na podstronach i na stronie głównej. (2.4.2, A)
  • Nie wszystkie elementy aktywne są opisane albo nie zawsze opis jest jednoznaczny. (2.4.4, A)
  • Stronę w danym serwisie można zlokalizować tylko za pomocą jednego sposobu. (2.4.5, AA)
  • Brak nagłówków (2.4.6, AA)
  • Brak znacznika lang="pl" (3.1.1, A; 3.1.2, AA)
  • Brak identyfikatorów bądź unikalnych identyfikatorów. (4.1.1, A)

Przygotowanie deklaracji w sprawie dostępności

  • Deklarację sporządzono dnia:
  • Deklarację została ostatnio poddana przeglądowi i aktualizacji dnia:

Deklarację sporządzono na podstawie oceny podmiotu zewnętrznego przeprowadzonej przez Spółdzielnia Socjalna FADO.

Informacje zwrotne i dane kontaktowe

  • Za rozpatrywanie uwag i wniosków odpowiada: Maria Zielińska.
  • E-mail: mzielinska@muzeum-wilanow.pl
  • Telefon: 785905734

Każdy ma prawo:

  • zgłosić uwagi dotyczące dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • zgłosić żądanie zapewnienia dostępności cyfrowej strony lub jej elementu,
  • wnioskować o udostępnienie niedostępnej informacji w innej alternatywnej formie.

Żądanie musi zawierać:

  • dane kontaktowe osoby zgłaszającej,
  • wskazanie strony lub elementu strony, której dotyczy żądanie,
  • wskazanie dogodnej formy udostępnienia informacji, jeśli żądanie dotyczy udostępnienia w formie alternatywnej informacji niedostępnej.

Rozpatrzenie zgłoszenia powinno nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 dni. Jeśli w tym terminie zapewnienie dostępności albo zapewnienie dostępu w alternatywnej formie nie jest możliwe, powinno nastąpić najdalej w ciągu 2 miesięcy od daty zgłoszenia. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie będzie możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie może tą samą drogą złożyć skargę w sprawie zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej.

Skargi i odwołania

Po wyczerpaniu wskazanej procedury skargę można złożyć również do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dostępność architektoniczna

  • Parking i najbliższy przystanek znajdują się w odległości ok. 300 m od pałacu.
    Z pobliskich przystanków autobusowych oraz parkingu do pałacu prowadzi kilka dróg. Bezpośrednio do muzeum dochodzi się po nierównej nawierzchni, która częściowo składa się z kamieni polnych (tzw. kocie łby), częściowo jest to nawierzchnia HanseGrand. 
  • Ze strony muzeum można pobrać plan pałacu i ogrodów z zaznaczonymi trudnościami oraz udogodnieniami architektonicznymi. Na planie zaznaczone są najwygodniejsze trasy dojścia do pałacu z najbliższych przystanków autobusowych oraz z parkingu.
  • Najdogodniejszym przejściem są pasy z sygnalizacją świetlną znajdujące się przy barze McDonald. Przechodzimy na drugą stronę ulicy, dochodzimy do ogrodzenia, po czym kierujemy się w prawo i cały czas idziemy prosto chodnikiem. Po drodze po lewej stronie mijamy szereg budynków oraz kościół, za którym zaczyna się teren muzeum.
  • Opis dojścia z pętli autobusowej do kasy a następnie do pałacu dostępny jest również w formacie tekstowym oraz jako opis słowny w formacie mp3.
  • Kasa muzeum znajduje się w budynku przy ul. St. Kostki Potockiego. Do środka wchodzi się po schodach. Dla osób z trudnościami w poruszaniu się przed kasą umieszczony jest słupek ze specjalnym przyciskiem. Po naciśnięciu przycisku pracownik kasy zgłosi się do Państwa.
  • Wejście do pałacu dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową znajduje się w prawym skrzydle pałacu (od Sieni Zielonej).
  • Dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich dostępne są parter pałacu oraz park. Muzeum dysponuje rampami rozkładanymi ułatwiającymi wjazd i wyjazd z pałacu oraz poruszanie się po parterze pałacowym. WAŻNE! Ze względu na historyczny charakter miejsca jeszcze nie wszystkie progi zostały usunięte, a długość ramp, jakie możemy zastosować w obecnych warunkach, pozwala na osiągnięcie kąta nachylenia przy wjeździe i wyjeździe wynoszącego 24%. Dlatego osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich proszone są o przyjście do muzeum wraz z osobą towarzyszącą.
  • Uwaga! Ze względu na przejściowe trudności techniczne osoby poruszające się na wózkach elektrycznych czasowo nie mają możliwości wjazdu do pałacu. Niedogodności zostaną jak najszybciej usunięte.
  • Pierwsze piętro pałacu i Sala Uczt oraz poziom -1 nie są dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową, w szczególności poruszających się na wózkach.
  • W każdym pomieszczeniu w pałacu znajduje się krzesło, z którego może skorzystać osoba potrzebująca odpoczynku.
  • W Galerii Północnej, Galerii Południowej oraz w Salonie Malinowym przygotowane zostały dodatkowe miejsca do siedzenia.
  • Toaleta dostosowana do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich znajduje się w Ogrodzie Różanym.
  • Do budynku i wszystkich jego pomieszczeń można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem.
stat