Stanisław Kostka Potocki, Jacques Louis David, 1781, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Główna Konkurs Sport i rekreacja Moda i obyczaje XVII w. Moda i obyczaje XVIII w. Moda i obyczaje XIX w. Sztuka krawiectwa
Sport i rekreacja
Ubiory do polowań i jazdy konnej w XVII w.
Ubiory sportowe w XVIII w.
Sprawdź się!
Ubiory sportowe w XIX w.
Automobiliści
W goglach i prochowcu
Płaszcz duster i gogle
Modni automobiliści
Artyści a strój automobilowy
Wyścigi i rajdy
Cykliści
Panowie w pończochach
O amazonkach
Golfiści
Zielona kamizelka
Czerwony frak
Dobry styl
Raj bez Ewy
"Ikona" mody golfowej
Knickerbockers dla kobiet
Kobiecości na polach golfowych
Kąpielownicy
Dawni kąpielownicy i ich stroje
Kabiny i maszyny kąpielowe
Gorsety kąpielowe
Po I wojnie światowej
Krokieciści
Czerwony żakiecik
Krokiet
Kurtka Garibaldiego
Winslow Homer
II turniura
Ostatnie dobre lata
Łyżwiarze
Szkockie kratki i kożuszki
Dawni łyżwiarze
Ponętna nóżka
Gwiazdy łyżwiarstwa
Szermierze
Tenisiści
Magdalena Bialic
Szkockie kratki i kożuszki – o strojach dawnych łyżwiarzy
Współcześnie gdy zimy bywają łagodne a rzeki, jeziora i kanały porządnie zamarzają raczej rzadko, ślizgać się możemy na sztucznych lodowiskach pod dachem czasem na powietrzu. Dawne zimy rozbrzmiewały gwarem łyżwiarzy, którzy często już w końcu października lub początkach listopada całymi gromadami wylegali na lodowiska na zamarzniętych rzekach, jeziorach i kanałach. Jazda na lodzie do XIX wieku była najpowszechniejszym i najbardziej lubianym sportem zimowym. Jak zauważa Osterloff: „Umiejętność szybkiego poruszania się po lodzie sięga wielu tysięcy lat, a kościane łyżwy znała już epoka brązu. Schweizerisches- Turn und Sportmuseum w Bazylei chlubi się posiadaniem pary łyżew kościanych, pochodzących sprzed około 4000 lat przed naszą erą. Łyżwiarstwo było również popularne w średniowieczu, w tym okresie: „Łyżwy służyły przede wszystkim jako sprzęt ułatwiający poruszanie się w zimie, ale już wtedy, obok ich funkcji użytkowej, miały zastosowanie także podczas różnych świąt ludowych, zwłaszcza w Niderlandach i Francji, gdzie łyżwiarze popisują się swą sztuką.”
W okresie średniowiecza żyła również kobieta, która dziś uznawana jest za patronkę łyżwiarstwa i łyżwiarzy. Jest nią Św. Lidwina (Lydwyna) z Schiedam w Holandii. Najpopularniejszy wizerunek (późnośredniowieczny drzeworyt nieznanego autora) ukazuje świętą w czasie feralnego upadku na lodzie. Według Marii Rotkiewicz: „Jest to najstarsza rycina przedstawiająca jazdę kobiet na łyżwach […]. Niewiasty nosiły wówczas kloszowe szaty wkładane na spodnią suknię. Głowa osłonięta była czepcem.”
Warto również podkreślić, że łyżwiarstwo obok jazdy konnej oraz polowań było jednym ze sportów, które najwcześniej pojawiło się w sztuce.
Prym w tej dziedzinie wiedli malarze niderlandzcy, którzy już pod koniec XVI wieku malowali scenki rodzajowe ukazujące łyżwiarzy oraz różne zabawy na lodzie. Zjawisko to było m.in. związane z tym, że tereny ówczesnych Niderlandów były pokryte gęstą siecią kanałów, jezior i rzek, które idealnie nadawały się do tego celu. To również na tym terenie powstały pierwsze znane łyżwy z ostrzem metalowym ( około 1250 roku), na których było łatwiej się ślizgać niż na dawnych, robionych z kości zwierzęcych. Dowodem na to, że to właśnie kości początkowo były najpopularniejszym materiałem, z którego robiono łyżwy jest stare holenderskie słowo schenkel określające łyżwę, które dosłownie znaczy „kościana noga”.
Natomiast w XV wieku na terenach dzisiejszej Holandii pojawiły się pierwsze drewniane platformy łyżwiarskie, które od spodu były podbite płaskimi, metalowymi płozami dzięki, którym można było się ślizgać. Tego typu łyżwy będą popularne długo bo aż do połowy XIX wieku.
Wśród wielbicieli łyżwiarstwa było wiele wybitnych osobistości. Cesarz Rudolf II podobno tak bardzo lubił się ślizgać, że w 1610 roku zorganizował specjalną zabawę karnawałową na lodzie, tylko po to aby spopularyzować ten sport wśród swoich poddanych. Łyżwiarstwo cieszyło się również niezwykłą popularnością w Anglii za czasów Stuartów, szczególnie w okresie tzw. Restauracji o czym w swoich: Dziennikach pisze Samuel Pepys: „(1 grudnia 1662) Idąc do Milorda przez park widziałem pierwszy raz w życiu, a mamy właśnie silny mróz, ludzi ślizgających się na łyżwach, co zdaje mi się wdzięcznym kunsztem. oraz: „(8 luty, niedziela) Creed, ja i kapitan Ferrers poszliśmy do parku i spacerowaliśmy przy silnym mrozie spoglądając na ślizgających się na łyżwach a rozmawiających.” Fanem łyżwiarstwa był również Jakub II, który zapoznał się z nim w czasie swojego wygnania w Holandii. Po powrocie do Anglii, lansował ten sport pośród brytyjskiej arystokracji. Ponad to Ludwik XVI wielki wielbiciel polowań, lubił również stawiać kroki na lodzie, promując w ten sposób łyżwiarstwo we Francji. Osterloff dodaje również, że: „Do wielkich miłośników łyżwiarstwa należał Goethe, a Klopstock już w połowie XVIII wieku pisał ody pochwalne, sławiące ten sport.”
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2020. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat