Stanisław Kostka Potocki, Jacques Louis David, 1781, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Główna Konkurs Sport i rekreacja Moda i obyczaje XVII w. Moda i obyczaje XVIII w. Moda i obyczaje XIX w. Sztuka krawiectwa
Sport i rekreacja
Ubiory do polowań i jazdy konnej w XVII w.
Ubiory sportowe w XVIII w.
Sprawdź się!
Ubiory sportowe w XIX w.
Automobiliści
W goglach i prochowcu
Płaszcz duster i gogle
Modni automobiliści
Artyści a strój automobilowy
Wyścigi i rajdy
Cykliści
Panowie w pończochach
O amazonkach
Golfiści
Zielona kamizelka
Czerwony frak
Dobry styl
Raj bez Ewy
"Ikona" mody golfowej
Knickerbockers dla kobiet
Kobiecości na polach golfowych
Kąpielownicy
Dawni kąpielownicy i ich stroje
Kabiny i maszyny kąpielowe
Gorsety kąpielowe
Po I wojnie światowej
Krokieciści
Czerwony żakiecik
Krokiet
Kurtka Garibaldiego
Winslow Homer
II turniura
Ostatnie dobre lata
Łyżwiarze
Szkockie kratki i kożuszki
Dawni łyżwiarze
Ponętna nóżka
Gwiazdy łyżwiarstwa
Szermierze
Tenisiści
Czerwone fraki
Cechą charakterystyczną dla golfiści z wieku XVIII zarówno tych ze Szkocji jak i Anglii była moda na tworzenie uniformów klubowych, które były w użyciu jeszcze w wieku XIX. W 1787 roku David Allan namalował portret chirurga Williama Inglis`a ( National Gallery of Scotland, Edynburg), który był kapitanem The Honourable Company of Edinburgh Golfers. Cechą charakterystyczną uniformów golfistów z Edynburga były czerwone fraki z czarnymi, aksamitnymi wyłogami i mankietami. Po lewej stronie znajdowała się odznaka klubowa. Do tego stroju William założył czarną kamizelkę, białą koszulę, czarne spodnie do kolan (culotte) oraz takie same pończochy i buty. W pasie przewiązał się ozdobną szarfą a na głowie ma kapelusz typu tricorne. W takich samych klubowych, czerwonych frakach noszonych z jasnymi spodniami i marynarkami ukazani zostali w tle pozostali klubowicze. Dowodem na to, że uniform ten był noszony i w I ćwierci wieku XIX jest portret John`a Taylor`a namalowany w latach 1807-25 przez John`a Watsona Gordon ( National Gallery of Scotland, Edynburg). John ma na sobie klubowy frak, który również jest czerwony a jego kołnierz czarny, po lewej stronie odznaka klubowa. Jego frak różni się jedynie krojem w I ćwierci XIX wieku fraki miały zredukowane przednie poły a tylne zwężały się tworząc tzw. „jaskółczy ogon”. Do tego ubioru Taylor nosi białą koszulę oraz takie same spodnie do kolan i pończochy. Na nogach ma czarne, płytkie buty a na głowie beżowy cylinder. W National Gallery of Scotland znajduje się również ciekawy portret zbiorowy namalowany przez Charles`a Lees zatytułowany: Golfiarze (1847). Na obrazie tym ukazani zostali członkowie The Honourable Company of Edinburgh Golfers w czasie rozgrywania ważnego uderzenia, którym przygląda się ogromny tłum gapiów. Członkowie klubu nadal ubrani są w charakterystyczne czerwone stroje wierzchnie, które swoim krojem bardzo przypominają modne surduty lub wchodzące dopiero w modę marynarki. Do nich nie noszą już spodni- culotte do kolan tylko długie obcisłe spodnie w typie pantalonów. Są one najczęściej jasne. Pod owym czerwonym surdutem lub marynarką noszą białe koszule i sięgające bioder, ciemniejsze dwurzędowe kamizelki. Szyje owinięte są czarnymi krawatami. Na głowach widać cylindry lub materiałowe kaszkiety.
Jak wyglądały uniformy noszone przez golfistów z The Royal Blackheath Club (pierwszego klubu golfowego w Anglii) ukazuje grafika autorstwa Lemuela Francisa Abbott`a z 1790 roku zatytułowana: Golfiści z Blackheath ( National Portrait Gallery, Londyn ) ukazuje członka tego klubu w towarzystwie tzw. caddy`ego- służącego noszącego za nim kije ( grając w golfa używa się czternastu różnych kijów), który ma na sobie czerwony, dwurzędowy frak wzorowany na ówczesnych kurtkach mundurowych. Frak ten ma po obydwu stronach przyszyty rząd metalowych guzików oraz czarny wykładany kołnierz ze srebrnymi belkami po bokach oraz czarne, aksamitne mankiety również zapinane na metalowe guziki. Dziurki w mankietach lamowane są srebrną nicią. Na ramionach przyszyte są epolety. Do tego stroju golfista nosi białą koszulę z żabotem, niebieską kamizelkę do bioder oraz beżowe spodnie- cullote zapinane nad kolanem po boku na kilka guzików. Do tego jasne pończochy i czarne buty z metalową klamrą. Na głowie czarny kapelusz z szerokim rondem i nie wysoką główką. W tego typu klubowych uniformach grywano długo bo jeszcze w I połowie wieku XIX.
Jednak w II połowie tego stulecia jak ukazują zachowane materiały ikonograficzne, po woli zaczęły być one wypierane przez bardziej uniwersalny komplet, który akurat pojawił się w męskiej szafie: marynarkę, kamizelkę i długie spodnie. Ponieważ golf był grą wywodzącą się ze Szkocji, golfiści często jako nakrycie głowy wybierali słynny Tam - o- shanter. Jest to nakrycie głowy charakterystyczne dla Szkocji, rodzaj beretu z pomponem po środku, który lamowany jest kraciastym materiałem typu tartan. Tego typu berety były zwykle szyte z dwóch kawałków wełnianych materiałów. Jego nazwa pochodzi od imienia bohatera popularnego wiersza Roberta Burns`a z 1791 roku zatytułowanego Tam O`Shanter.
W latach 60. XIX wieku w męskiej garderobie pojawił się nowy typ spodni zwany knickerbockers, które zwykle sięgały nad kolano były zapinane z boku na guzik i szyto je z wełnianych najczęściej tweedowych materiałów. Początkowo były one noszone z gładkimi, jednokolorowymi pończochami i skórzanymi sznurowanymi butami. Spodnie te dość szybko zaczęły wypierać tradycyjne długie i w latach 80. XIX wieku były wśród golfistów bardzo popularne. Informacji na temat tego jak dokładnie wyglądał wtedy strój modnego gracza dostarcza nam jak zawsze magazyn „Punch”. Jak pisze Alison Adburgham: „Pierwszy obrazek związany z golfem opublikowany w „Punchu” pochodzi z 1889 roku, przedstawia on Arthur`a Balfour- członka Parlamentu odpowiedzialnego za sprawy w Irlandii, ubrany jest on w blezer w krzykliwe, kolorowe paski, spodnie knickerbockers w kratkę, ręcznie robione wełniane pończochy, kamasze i beret tam – o`- shanter. To, że pierwsza rycina związana z golfem została opublikowana w „Punchu” tak późno miało związek z faktem, że golf bardzo długo pozostawał jednak szkocką grą.” Jednak najlepszy okres w męskiej modzie golfowej zaczyna się w ostatniej dekadzie XIX wieku czyli w latach 90. Jak piszą Calasibetta i Tortora w tym czasie: „Mężczyźni nosili spodnie- knickerbockers, marynarkę norfoldzką i materiałowy kaszkiet z daszkiem.”
O ile w II połowie XIX wieku golf należał do sportów popularnych i chętnie uprawianych przez mieszkańców Wysp Brytyjskich, to prawdziwa gorączka miała dopiero wybuchnąć w początkach XX wieku.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2020. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat