Stanisław Kostka Potocki, Jacques Louis David, 1781, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Główna Konkurs Sport i rekreacja Moda i obyczaje XVII w. Moda i obyczaje XVIII w. Moda i obyczaje XIX w. Sztuka krawiectwa
Moda i obyczaje XVII w.
Moda i obyczaje na dworze królowej Marii Kazimiery
Jeździectwo i łowy
Między ceremoniałem a zabawą
Znaczenie konia w czasach dawnych
Wyjazdy i przejażdżki
Królewskie łowy
Podsumowanie
Jarosław Pietrzak
Jeździectwo i łowy w kulturze dworskiej czasów Jana III Sobieskiego. Między ceremoniałem a zabawą
Jeździectwo i łowy, były aktywnościami, które w okresie sarmackim Rzeczypospolitej szlacheckiej zastąpiły średniowieczne turnieje rycerskie, stanowiąc okazję do pokazu umiejętności władania bronią, prezentacji zdolności bojowych i ogólnej sprawności fizycznej. Zjawiska te – z punktu widzenia społecznego – były sobie tożsame, jeśli spojrzymy na nie, jako na wydarzenia uświetniające/towarzyszące np. koronacji, małżeństwu lub chrzcinom królewskim, wjazdowi monarszemu, czy wizycie przedstawicieli obcych państwa itd. Punktem stycznym był „teatralny” charakter organizacji turniejów a w późniejszych czasach przejażdżek konnych i łowów. Dworskiemu spektaklowi, wyreżyserowanemu na podstawie określonych przepisów, towarzyszyła w jednym i w drugim przypadku widownia złożona z możnych, dam i mieszczaństwa. Nadbudowa plastyczna, architektoniczna i literacka, wzmacniała przekaz wymienionych pokazów, nadawał mu rys dramatyczny i czyniła z nich otwartą demonstrację męskiej siły. Zarówno turnieje, jak i łowy zaliczały się do obrzędów przejścia. Młodzieniec, dając dowód swych sprawności, siły i wytworności manier stawał się mężczyznom i otrzymywał przywilej wejścia na dwór, stając się od tego momentu jego częścią. Te aktywności rozważać należy także, w charakterze rozrywki i zabaw, które dostarczały radości i wesołości uczestnikom oraz obserwatorom.
Umiejętności jeździeckie oraz wyprawianie się na dzikiego zwierza, sprowadzają się w gruncie rzeczy do wspólnego mianownika, jakim jest koń, bez którego nie podobna było się obyć w obu przedsięwzięciach. Zanim zatem przejdę do głównego tematu pracy ukazującego różne przejawy królewskich przejażdżek i polowań na przestrzeni całego życia i czasów Jana III Sobieskiego, pragnę poświęcić kilka słów wartości konia w kulturze staropolskiej.
© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 2020. Wszelkie prawa zastrzeżone.
stat